Τα
μεγάλα καλλιτεχνικά έργα έχουν διαχρονική αξία και οι άνθρωποι τα χαίρονται σε
όλες τις εποχές, επειδή λένε κάτι που ισχύει σε όλες τις εποχές και συγκινεί
όλες τις εποχές.
Όμως,
ένα ποίημα, ένα θεατρικό έργο, ένα μυθιστόρημα
του παρελθόντος μαζί με τις διαχρονικές ιδέες που μεταφέρει, είναι πολύ
πιθανό να μεταφέρει και ιδέες που εν τω μεταξύ άλλαξαν και δεν εκφράζουν τους
κατοπινούς ανθρώπους. Στην περίπτωση αυτή το κοινό ή προσπερνά με κατανόηση
αυτές τις ιδέες ή προσπαθεί να τις μεταποιήσει, ώστε να έλθουν στα μέτρα της
εποχής του - κάτι που κατά τη γνώμη μου είναι πολύ παρακινδυνευμένο.
Μερικές
φορές η επέμβασή μας αυτή είναι ολέθρια, γιατί μπορεί να αλλοιώνει εντελώς την
πρόθεση του δημιουργού, ο οποίος δυστυχώς δεν μπορεί να διαμαρτυρηθεί αποκεί
που βρίσκεται. Κάτι τέτοιο έγινε με την ταινία του Μάικλ Ράντφορντ «Ο Έμπορος
της Βενετίας» που βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες το 2005. Εκεί βλέπουμε
να καταδικάζεται ο αντισημιτισμός της εποχής του Σαίξπηρ, κάτι που ο ίδιος ο
Σαίξπηρ ούτε καν είχε διανοηθεί. Ο αντισημιτισμός είναι ασφαλώς καταδικαστέος
στην εποχή μας, δεν ήταν όμως καθόλου καταδικαστέος, όταν ο Σαίξπηρ έγραφε το
έργο του.
