Πριν αρκετά χρόνια παρακολούθησα στην
τηλεόραση την ταινία του Λουί Μαλ «Ο θείος Βάνιας στο Μπροντγουέι», όπου οι
ηθοποιοί έκαναν πρόβες του έργου που επρόκειτο να ανεβάσουν και παράλληλα
βλέπαμε και τις σχέσεις μεταξύ τους.
Δεν θυμάμαι τίποτα από την ταινία αυτή,
θυμάμαι ωστόσο ότι έμεινα ενεή, όταν έβλεπα τους ηθοποιούς να παίζουν τον ρόλο
τους στις πρόβες του έργου.
Ενεή, άναυδη, άφωνη.
Ειλικρινά δεν μπορώ να μεταφέρω εδώ την αίσθηση που είχα παρακολουθώντας αυτήν την ταινία που αναπαριστούσε τις πρόβες των ηθοποιών ενός θεατρικού έργου. Ήταν σαν να καθόμουν στη σάλα του θεάτρου και έβλεπα ζωντανά και με το ανάλογο δέος το έργο.
Ώστε αυτό είναι το πραγματικό θέατρο,
σκέφτηκα, δεν είναι αυτό που βλέπουμε εμείς εδώ στην Ελλάδα. Όσο καλοί κι αν
είναι οι ηθοποιοί μας εδώ, δεν μπορούν να πλησιάσουν την ερμηνεία των ηθοποιών
που έπαιζαν τον ρόλο του ηθοποιού στο έργο του Τσέχωφ μέσα στην ταινία του Λουί
Μαλ.
Όχι ότι τους λείπει το ταλέντο. Φοβάμαι ότι στις σχολές που διδάσκονται την υποκριτική τούς μαθαίνουν κανόνες ηθοποιίας που είναι δεύτερης κατηγορίας.
Αργότερα, σε πια παρουσίαση ποιητικής συλλογής μου, μια νεαρή ηθοποιός προσφέρθηκε να απαγγείλει κάποιους στίχους μου. Ήρθε μάλιστα σπίτι μου και κάναμε μια πρόβα. Πάγωσα από την κρύα, απρόσωπη απαγγελία της.
Μα όχι, της είπα, εδώ πρέπει να δείξεις
συναίσθημα, και της υπογράμμισα κάποιους στίχους.
Και η κοπέλα μού απάντησε:
Μα έτσι μας έχουν μάθει στη σχολή ότι
πρέπει να διαβάζουμε ένα ποίημα.
Έτσι κρύα και ανέκφραστα. Ωραία.
Γι’ αυτό δεν πάω πια στο θέατρο. Έχω
δει εξάλλου τόσες πολλές παραστάσεις. Και τις έχω ξεχάσει. Μόνο κάτι παλιές
θυμάμαι αχνά.
Έτυχε πριν αρκετά χρόνια να διαβάσω το θεατρικό «Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» του Friedrich Dürrenmatt. To βιβλίο το είχα στο πρωτότυπο, δηλαδή στα γερμανικά, και ψιλοβαριόμουν να το διαβάσω. Χρόνια έμενε στη βιβλιοθήκη μου άθικτο. Τέλος πάντων κάποτε κάθισα κάτω και το διάβασα. Εντυπωσιάστηκα φοβερά.
Με την φαντασία μου έστησα τα σκηνικά,
έστησα τους ηθοποιούς, τους έβαλα να μιλούν και να φέρονται, όπως καταλάβαινα
το κείμενο, και ήταν σαν να έβλεπα το έργο.
Πόσο ήθελα όμως να το δω ζωντανά στο
θέατρο!
Μετά από κάποια χρόνια ένας θίασος –
από τους σοβαρούς – το ανέβασε και φυσικά έσπευσα να το δω. Απογοητεύτηκα
πλήρως. Έμεινα ψυχρή και αδιάφορη ως το τέλος. Τι έφταιγε; Δεν ξέρω. Εγώ πάντως
κάτι άλλο περίμενα να δω και δεν το είδα.
Και για να τελειώνουμε: μια και στα
Χανιά δεν υπήρχαν θέατρα, την θεατρική παιδεία μου την απέχτησα από το
ραδιόφωνο, από τότε που ήμουν δώδεκα χρονών ως τα δέκα οχτώ περίπου ακούγοντας
κάθε εβδομάδα το Θέατρο της Τετάρτης.
Έτσι έμαθα τους σπουδαιότερους και
μεγαλύτερους θεατρικούς συγγραφείς, Έλληνες και ξένους, και τα σημαντικά έργα τους με την φωνή των
καλύτερων ηθοποιών του θεάτρου μας τότε. Είχα ένα τετράδιο και κατέγραφα κάθε
εβδομάδα ποιο θεατρικό έργο είχα παρακολουθήσει, τον τίτλο, τον συγγραφέα, την
υπόθεση και τα ονόματα των ηθοποιών που είχαν λάβει μέρος.
Ήρθε μετά η χούντα και το θέατρο στο
ραδιόφωνο εξέπεσε. Έπαψα να το παρακολουθώ. Αλλά ήμουν πια στην Αθήνα και
μπορούσα να παρακολουθήσω ζωντανές θεατρικές παραστάσεις.
Ό,τι είδα, είδα.
Και ομολογώ ότι προτιμώ να διαβάζω παρά
να βλέπω θεατρικά έργα. Τα φτιάχνω με την φαντασία μου, όπως τα θέλω εγώ - και
όπως τα θέλει και ο συγγραφέας, τολμώ να πω.
