30/4/12

Ηθοποιός σημαίνει φως: Ελένη Παπαδάκη



Η Ελένη Παπαδάκη υπήρξε μια μεγάλη ηθοποιός, εφάμιλλη της Κυβέλης και της Μαρίκας Κοτοπούλη. Αλλά, μολονότι ακούμε και διαβάζουμε συχνά γι αυτά τα δύο ιερά τέρατα του ελληνικού θεάτρου, για την Παπαδάκη σπάνια ακούμε καμιά κουβέντα. Η Ιστορία, όταν είναι να αναφέρει το όνομά της, δαγκώνει τη γλώσσα της. Σιωπή. Καλύτερα να ξεχαστεί αυτή η θεατρίνα που μας θυμίζει τις ντροπές και τα λάθη του παρελθόντος μας, την τύφλωση, το φθόνο και το φανατισμό μιας σκληρής εποχής.

Ο περισσότερος κόσμος δεν έχει ακούσει ποτέ το όνομά της, ενώ ακούει ταχτικά τα ονόματα της Κατίνας Παξινού, της Βάσως Μανωλίδου, της Έλλης Λαμπέτη, της Μελίνας Μερκούρη. Σπουδαίες ηθοποιοί όλες τους και κυρίως τυχερές, εφόσον το άστρο τους δεν έσβησε με το θάνατό τους, αλλά εξακολουθεί να λάμπει στη συλλογική μας μνήμη. Αλλά η Ελένη Παπαδάκη ξεχάστηκε, επειδή υπήρξε άτυχη και θα δούμε γιατί.

27/4/12

Έχασα ένα φίλο



                               Simon Birch "At the brink of death"

Σήμερα πενθώ ένα φίλο που ποτέ δεν γνώρισα στις τρεις διαστάσεις της ζωής, ποτέ δεν είδα το πρόσωπό του, δεν άκουσα τη φωνή του, δεν ξέρω τι χρώμα είχαν τα μάτια του, αν τα μαλλιά του ήταν καστανά ή ξανθά, δεν ξέρω τίποτα σχεδόν γι αυτόν και δεν έχω τίποτα από αυτόν, εκτός από ό,τι γλυκό και τρυφερό μού έγραψε, όταν γίναμε φίλοι στο φέις.

Σήμερα πενθώ ένα φίλο του φέις.

Και δεν έχει διαφορά τελικά. Καμιά διαφορά δεν έχει από το άλλο πένθος, αυτό που δοκιμάζουμε, όταν ένας φίλος με σάρκα και οστά, που γνωρίσαμε στις τρεις διαστάσεις της ζωής, φεύγει από κοντά μας.

Ο Γιώργος Ρόμπερτ, ένας τυραννισμένος άνθρωπος που καθηλώθηκε νωρίς σε αναπηρικό καροτσάκι, χαμογελούσε στο φέις μέχρι την τελευταία του στιγμή. Μέσα από ηλεκτρονικούς μηχανισμούς ακατανόητους για τους περισσότερους από μας η ψυχή του ερχόταν σε επαφή με τη δική μας. Διασχίζοντας παγερά και απρόσωπα ηλεκτρονικά κυκλώματα, αλλάζοντας μορφές, παίρνοντας σχήματα ηλεκτρονικά ακατάληπτα ερχόταν και μας έβρισκε το συναίσθημά του, οι αποχρώσεις της διάθεσής του, η αγάπη του, ο ενθουσιασμός του.

Όχι, καμιά διαφορά δεν έχει από το άλλο πένθος.

Ας λένε ό,τι θέλουν για το διαδίκτυο οι ολιγόμυαλοι. Όμως η αλήθεια είναι ότι η ανθρώπινη ψυχή έχει εγκατασταθεί μέσα εκεί φορτωμένη συναισθήματα, κλαίει, γελά, αγαπά, θυμώνει, ονειρεύεται.

Το διαδίκτυο είναι ανθρώπινος τόπος. Έχει όλα τα χαρακτηριστικά του, όλες τις σκοτεινές και φωτεινές πλευρές του. Και έχει και δάκρυα. Αληθινά δάκρυα. Και αληθινή θλίψη. Και αληθινό πένθος. Μόλις τώρα δα είδα τη φοβερή σκιά του θανάτου να φτερουγίζει εκεί μέσα.

Έχασα ένα φίλο.

Δεν ξέρω τι μορφή είχε, πώς ήταν η φωνή του, τι χρώμα είχαν τα μάτια του.
Ξέρω πώς ήταν η ψυχή του.

Αυτό είναι που πονά τελικά.





23/4/12

Εξαναγκαστικοί γάμοι στη σύγχρονη Ευρώπη


Όσο η ζωή παρέμενε ασάλευτη στους αιώνες και οι άνθρωποι μετακινούνταν με άλογα, τη νύχτα φωτίζονταν με κεριά, καλλιεργούσαν τη γη με τα βόδια, ύφαιναν τα ρούχα τους στον αργαλειό, έφερναν το νερό από τη βρύση, έπλεναν τα ρούχα τους στο ποτάμι και μάθαιναν με καθυστέρηση μηνών τι γινόταν στη διπλανή χώρα, αν το μάθαιναν κι αυτό δηλαδή, οι παραδόσεις και οι θρησκευτικές αντιλήψεις παρέμεναν κι αυτές ασάλευτες εξυπηρετώντας  κάποιες κοινωνικές ανάγκες.
Μετά, ξαφνικά, πήρε μπροστά ένας μηχανισμός, άγνωστος μέχρι τότε, και η ζωή άρχισε να αλλάζει. Δεν χρειάζεται να απαριθμήσουμε πόσες μορφές πήρε αυτή η αλλαγή μέχρι να φτάσει στις μέρες μας. Η ουσία είναι ότι από τον τελάλη φτάσαμε στο ιντερνέτ, από το κερί στον ηλεκτρισμό, από το βόδι στο τρακτέρ κι από το άλογο στο αεροπλάνο.
Κι ενώ αυτά τα καταπληκτικά πράγματα άλλαξαν άρδην την καθημερινότητά μας και μαζί μ’ αυτήν και τον τρόπο σκέψης μας, οι παραδόσεις και οι θρησκευτικές αντιλήψεις μας λίγο επηρεάστηκαν. Πρόκειται για τα όσια και ιερά μας και αυτά δεν είναι εύκολο να τα αλλάξουμε. Ούτε και θέλουμε άλλωστε. Παρ’ όλα αυτά επήλθαν κι εδώ αρκετές αλλαγές. Τη Μεγάλη Εβδομάδα λόγου χάριν και το Πάσχα φαίνεται να τηρούμε τα παλαιά έθιμα, αλλά, αν μας έβλεπε κάποιος πρόγονος πώς τα τηρούμε, θα μας χαρακτήριζε άθεους. Παραδοσιακά εξακολουθούν οι περισσότεροι να παντρεύονται στην εκκλησία, αλλά σήμερα μπορεί η νύφη να είναι έγκυος πέντε, έξη, εφτά μηνών με τροφαντή κοιλιά κάτω από το νυφικό της ή μπορεί οι παράνυμφοι να είναι τα παιδάκια της που τα έκανε με τον κύριο που στέκεται δίπλα της.

20/4/12

Ένας αλλοδαπός στην Αθήνα του Αριστοφάνη


Στην κωμωδία του «Θεσμοφοριάζουσαι» ο Αριστοφάνης εμφανίζει έναν ενδιαφέροντα χαρακτήρα, έναν αλλοδαπό που μιλά τα ελληνικά με πολύ αστείο τρόπο και που είναι τελείως άσχετος με την ελληνική κουλτούρα.

Το κράτος της Αθήνας διέθετε εκείνη την εποχή 300 Σκύθες τοξότες που εκτελούσαν χρέη αστυνόμου επιβάλλοντας κυρίως την τάξη στις συνελεύσεις των πολιτών και φυλάσσοντας τους κρατούμενους. Οι Σκύθες αυτοί ήταν δημόσιοι δούλοι.

Στην κωμωδία λοιπόν αυτή του Αριστοφάνη ένας Σκύθης τοξότης διατάσσεται να δέσει έναν παραβάτη, κάποιον που μεταμφιεσμένος σε γυναίκα ανακατεύτηκε με τις Θεσμοφοριάζουσες και που συμβαίνει να είναι ο πεθερός του Ευριπίδη Μνησίλοχος. Ο Ευριπίδης έρχεται μασκαρεμένος σε Περσέα και προσπαθεί να ελευθερώσει τον πεθερό του, αλλά δεν τα καταφέρνει. Κάνει μια δεύτερη απόπειρα, αυτή τη φορά φέρνοντας μαζί του μια νεαρή χορεύτρια ντυμένη προκλητικά. Ο Σκύθης παρασύρεται από τα νάζια και τα τσακίσματα της χορεύτριας, ξεχνά τον κρατούμενο Μνησίλοχο και ο Ευριπίδης βρίσκει την ευκαιρία να τον λύσει και να φύγουν μαζί.