Κόκκινος ήλιος

 

Κόκκινος ήλιος.

Οι σκιές που πέφτουν

είναι μακριές σαν κυπαρίσσια,

κόκκινες σαν τη φωτιά,

περνούν από πάνω μου,

με χαϊδεύουν,

νιώθω την καυτή ανάσα τους

στο κορμί μου,

οι σκιές που πέφτουν

είναι κάτι σαν παρηγοριά

μέσα στην απέραντη σιωπή του τοπίου.

Περπατώ αργά, με κόπο,

χωρίς να σταματώ.

 

Κόκκινος ήλιος.

 

Οι πέτρες που με προσπερνούν

είναι ξερές και κόκκινες,

αφήνουν χαμηλόφωνες ανταύγειες

σαν εξαερωμένες γλώσσες φωτιάς,

γλείφουν τις άκρες του κορμιού μου,

είναι ήσυχες,

στέκονται κάτω από τον ήλιο

και περιμένουν,

δεν τις φοβάμαι,

με προσπερνούν μία-μία

κοιτάζοντάς με με ήσυχο μάτι

κι εγώ προχωρώ μέσα στο έρημο τοπίο,

σέρνω με δυσκολία τα βήματά μου.

 

Είναι πολύς καιρός

που έχασα τους χυμούς μου,

ξεραίνομαι σιγά-σιγά,

ζαρώνει το πετσί μου, κιτρινίζει,

αλλάζω χρώμα.

Το μέρος τούτο με απορροφά

και με εξατμίζει.

Είμαι ξερός από νερό,

ξερός από αίμα.

 

Κόκκινος ήλιος.

 

Οι γραμμές του ορίζοντα μπερδεύονται,

παίζουν με τα μάτια μου,

ανεβαίνουν πιο ψηλά,

ύστερα χαμηλώνουν,

σμίγουν, χωρίζουν,

οι γραμμές του ορίζοντα είναι τρεις,

τραβηγμένες από μια τεράστια πένα

βουτηγμένη στο αίμα,

 περπατώ προς τα κει

πιστεύοντας πως θα τις πλησιάσω κάποτε,

κοιτάζω,

είναι τρεις,

ξανακοιτάζω,

είναι μία,

ξανακοιτάζω,

χάθηκαν.

Ο ουρανός έμεινε κόκκινος

χωρίς ορίζοντα,

αλλά πρέπει να είναι εκεί,

προς τα εκεί,

κοιτάζω,

ξαναφάνηκαν,

είναι δύο, είναι τρεις, είναι μία,

ξαναχάθηκαν.

 

Τα μάτια μου θέλουν να δακρύσουν,

αλλά τα δάκρυα έχουν από ώρα εξαερωθεί,

με ξερά μάτια κοιτάζω κατά τον ορίζοντα.

 

Κόκκινος ήλιος.

 

Τι είμαι εγώ

μέσα στο κόκκινο τοπίο,

μια παράφορη αντίθεση είμαι

και το τοπίο το ξέρει,

μια χλωμή κουκίδα είμαι

που ακόμα διώχνει από πάνω της

κάθε κόκκινο,

η άρνηση είμαι του τοπίου,

όπου κλήθηκα να περπατήσω

και το τοπίο το ξέρει,

με άγρυπνο μάτι με παρακολουθεί,

ένα βήμα

κι ακόμα ένα,

μια χλωμή κουκίδα είμαι

που γέννησε το έκπληκτο τοπίο

κι εγώ από ένστικτο ξέρω

πως πρέπει τώρα να πορευτώ

ανάμεσα σε κόκκινες πέτρες,

μέσα από κόκκινους ίσκιους,

κάτω απ’ τον κόκκινο ήλιο,

να βαδίσω προς τον κόκκινο ορίζοντα.

Ξέρω πως πρέπει να καταπιώ το τοπίο,

αργά και με υπομονή,

χωρίς αγωνία,

με αγάπη.

Πρέπει να ρουφήξω όλο του το χρώμα,

όλη του τη θέρμη,

να το ενσωματώσω

για να λάβω υπόσταση.

 

Να γίνω κι εγώ

μια κόκκινη λεπτομέρεια

φτάνοντας στις κόκκινες γραμμές του ορίζοντα,

μια πέτρα σκληρή και πυρωμένη

που θα ρίχνει τον ίσκιο της

σαν καυτή ανάσα

στο άδειο τοπίο

και θα συντροφεύει με υπομονή

την άλλη χλωμή κουκίδα

που θα ξεκινήσει μετά από μένα

το βουβό και άνυδρο,

το μοναχικό της ταξίδι.

 

 

Οκτ. 1985

 

 

"Ηomo Aeternus": H ψυχολόγος και συγγραφέας Εύα Στάμου γράφει στο Fractal

 

Καίτη Βασιλάκου, «Homo Aeternus», εκδόσεις Τύρφη, 2023

 

Η ηθική της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής είναι ένας τομέας της φιλοσοφίας της επιστήμης που και στις μέρες μας εξακολουθεί να βρίσκεται σε άνθηση. Μια σειρά από ενδιαφέροντα θέματα, όπως ο κίνδυνος αυτονόμησης των μηχανών και η υποδούλωση του ανθρώπου που συνήθως στηρίζεται στον παράλογο φόβο μας για τις νέες τεχνολογίες, η αμφισβήτηση του ανθρώπου ως του πιο ευφυούς όντος στον πλανήτη, η σημασία των συναισθημάτων για την ορθή αντίληψη της πραγματικότητας διερευνώνται από τους φιλοσόφους μέσω πρωτότυπων νοητικών πειραμάτων.

Το θέμα της σχέσης ανθρώπου-μηχανής άλλωστε έχει απασχολήσει τον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία εδώ και πολλές δεκαετίες – υπενθυμίζω την εμβληματική ταινία του Ρίντλει Σκοτ, Blade Runner του 1982, όπου τέσσερα ανδροειδή φτάνουν στη γη αναζητώντας τον επιστήμονα που τα δημιούργησε.

Σε αυτή την κατηγορία έρχεται το μυθιστόρημα  επιστημονικής φαντασίας Homo Aeternus της Καίτης Βασιλάκου να προσθέσει το δικό του λιθαράκι χρησιμοποιώντας  τη μυθοπλασία προκειμένου να θέσει υπό συζήτηση μια σειρά από φιλοσοφικά ερωτήματα που αφορούν στις μελλοντικές εξελίξεις της σχέσης ανθρώπου-μηχανής και την αξία των θυμικών ψυχικών καταστάσεων για την ανθρώπινη ζωή. Η Βασιλάκου μάλιστα μην έχοντας αμφιβολίες ότι αυτό που διαχωρίζει τον άνθρωπο από τα ικανότερα και πιο ευφυή δημιουργήματά του είναι τα συναισθήματα – η ευχή και κατάρα, θα λέγαμε, του ανθρώπινου είδους – κατασκευάζει έναν ήρωα ρομπότ που επαναστατεί κατά του κατεστημένου αποφασίζοντας να δοκιμάσει απαγορευμένες αισθήσεις και συναισθήματα ώστε να καταλάβει την ουσία του να είναι κανείς άνθρωπος και να εξηγήσει για ποιους λόγους το ανθρώπινο είδος καταστράφηκε με αποτέλεσμα να αναλάβουν την εξουσία οι μηχανές.

Μπορεί τα ρομπότ να είναι ευφυή και προγραμματισμένα να επιτυγχάνουν με ταχύτητα τους στόχους τους, αλλά αυτό δεν θα μπορούσε να συμβεί αν δεν ήταν απαλλαγμένα από θετικά και αρνητικά συναισθήματα. Γνωρίζουμε ωστόσο ότι δίχως την εις βάθος κατανόηση των συναισθημάτων και την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης κανείς δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά ευφυής και ολοκληρωμένος ως προσωπικότητα.

Παρακολουθούμε λοιπόν τον Ρωμαίο, τον κεντρικό ήρωα, να μεταλλάσσεται σταδιακά -μέσω της μυστικής δοκιμής στο εργαστήριο συναισθημάτων όπως η ευχαρίστηση, ο έρωτας, ο πόνος, το πένθος– σε ένα υβριδικό είδος, κάτι ανάμεσα σε άνθρωπο και μηχανή. Ως απόρροια της επαφής του με αισθήσεις και συναισθήματα στον Ρωμαίο δημιουργούνται σταδιακά αμφιβολίες για τις πεποιθήσεις του, άγχη και φιλοδοξίες για το μέλλον, απλές και πιο περίπλοκες επιθυμίες καθώς και ηθικά διλήμματα για ζητήματα που θεωρούσε ότι ήταν λυμένα.

Τα ρομπότ της ιστορίας μας διαχωρίζονται με το πέρασμα του χρόνου σε όσα παραμένουν υπάκουα στους νόμους και τους κανόνες του εγχειριδίου της κατασκευής τους, αλλά και σε απείθαρχες ή απλώς φιλοπερίεργες μηχανές που θέλουν να γνωρίσουν τα ανθρώπινα συναισθήματα. Ξαφνικά αντί για ρομπότ που απλώς κάνουν εξαιρετικά τις εργασίες που τους έχουν ανατεθεί, αρχίζουν να μετατρέπονται σε περίπλοκους, διαφοροποιημένους μεταξύ τους χαρακτήρες.

 Ένα ενδιαφέρον ερώτημα που προκύπτει από την ανάγνωση της ιστορίας είναι τι διαφοροποιεί τους ανθρώπους μεταξύ τους σε επιτυχημένους και λιγότερο επιτυχημένους: είναι απλώς ο διαφορετικός βαθμός ευφυίας ή η ικανότητα να χειρίζεται κανείς σωστά τα συναισθήματά του, περιορίζοντας τις συνέπειες των αρνητικών και παρατείνοντας τα οφέλη των θετικών;

Η Καίτη Βασιλάκου γράφει με ακρίβεια και ενάργεια, η φροντισμένη γλώσσα αναδεικνύει τα νοήματα δύσκολων θεμάτων σε ένα μυθιστόρημα που έτσι και αλλιώς διαβάζεται με ενδιαφέρον  λόγω της θεματολογίας αλλά και των έξυπνων επιλογών και τεχνασμάτων της συγγραφέως που διατηρεί το ενδιαφέρον μας αμείωτο. Ο αναγνώστης θέλει να δει πώς θα εξελιχθεί η ιστορία και παρόλο που ο πρωταγωνιστής δεν είναι άνθρωπος αλλά ρομπότ, ταυτίζεται μαζί του και συμπάσχει.

Το Homo Aeternus κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τύρφη, όπως και το προηγούμενο εξίσου καλαίσθητο βιβλίο της Καίτης Βασιλάκου με τίτλο Σκοτεινοί έρωτες (2022) που περικλείει δυο ωραίες, αριστοτεχνικά γραμμένες νουβέλες που πραγματεύονται τον έρωτα με τρόπο ασυνήθιστο και γοητευτικό.

https://www.fractalart.gr/homo-aeternus/

 

 

Τα καλύτερά μας χρόνια

 

Τα καλύτερά μας χρόνια έφυγαν,

άλλων όμορφα,

άλλων άσχημα.

Κι εμείς που τα καλύτερά μας χρόνια

άσχημα τα ζήσαμε

έχουμε τώρα κάθε λόγο να χαιρόμαστε

και να κοιτάμε απαθώς

εκείνους που μοιρολογούν

για τη χαμένη ωραία νιότη τους.

 

Κι αν έχουμε το θάρρος,

τους δείχνουμε την πλάτη μας.

Ακόμα είναι εκεί οι ουλές

απ’ το σκληρό μαστίγωμα.

 

Όμως καθόλου δεν πονάμε πια.

Ο πλανήτης των νεκρών

 

 

 

Κάποτε, πριν πολλά χρόνια, έκανα μια σκέψη περνώντας έξω από ένα νεκροταφείο. Ήταν μια θολή και μπερδεμένη σκέψη που κατά καιρούς ερχόταν στο μυαλό μου αλλά πάντα μπερδεμένη και δεν μπορούσα να τη διατυπώσω με σαφήνεια.

 

Σήμερα νομίζω ότι την ξεκαθάρισα κάπως. Ψάχνοντας στο Γκουγκλ βρήκα μερικές πληροφορίες που με βοήθησαν να καταλήξω σε ένα συμπέρασμα: ζούμε σε ένα πλανήτη νεκρών.

 

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των επιστημόνων, το 2022 που ο παγκόσμιος πληθυσμός ήταν 7.963.500.000, ένας ζωντανός άνθρωπος αντιστοιχούσε σε 15 νεκρούς.

 

Βέβαια οι εκτιμήσεις των επιστημόνων είναι κατά προσέγγιση, εφόσον δεν μπορούμε να υπολογίσουμε με ακρίβεια πόσοι άνθρωποι γεννήθηκαν, έζησαν και πέθαναν σε πολύ μακρινές εποχές.

 

Στο περίπου λοιπόν:

 

Το 8.000 πΧ ο παγκόσμιος πληθυσμός ήταν γύρω στα 5.000.000.

 

Το 1μΧ 300.000.000

 

Το 1200 μΧ 450.000.000

 

Το 1650 μΧ 500.000.000

 

Το 1900 μΧ 1.656.000.000

 

Το 2.000 μΧ 6.149.000.000

 

Το 2022 μΧ 7.963. 500.000

 

(Σήμερα: 8.045.311.000)

 

Ο εκτιμώμενος αριθμός ανθρώπων επομένως που γεννήθηκαν ποτέ είναι 117.020.448.575.

 

Δεδομένου ενός σημερινού παγκόσμιου πληθυσμού 8 δισεκατομμυρίων , οι εκτιμώμενες 117 δισεκατομμύρια συνολικές  γεννήσεις σημαίνουν ότι οι ζωντανοί το 2022 αντιπροσώπευαν  σχεδόν το 7% του συνολικού αριθμού των ανθρώπων που έζησαν ποτέ.

 

Είμαστε επομένως ένας πλανήτης νεκρών. Δουλεύουμε, φτιάχνουμε, χαλάμε, ξαναφτιάχνουμε για ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και μετά κατευθείαν στο νεκροταφείο να προστεθούμε κι εμείς στους νεκρούς του πλανήτη μας, να αυξήσουμε τον πληθυσμό τους και να μείνουμε μαζί τους στον αιώνα τον άπαντα.

 

117 δισεκατομμύρια νεκροί. Η Γη είναι ένα κινούμενο νεκροταφείο και δεν το έχουμε καταλάβει ακόμα.

 

Και, όπως λέει και το δημοτικό μας τραγούδι:

«Τούτη η γης που την πατούμε

όλοι μέσα θε να μπούμε».

 

Σας έφτιαξα σήμερα το κέφι.

 

 

Πηγή: https://www.bbc.com/news/magazine-16870579