Χατζιδακική ήμουν από δώδεκα χρονών.
Το αυτάκι μου τότε για πρώτη φορά συνέλαβε
μια άλλη μουσική από εκείνη που άκουγα στο ραδιόφωνο από πολύ μικρότερη ηλικία,
όπου θριάμβευε το λεγόμενο ελαφρό τραγούδι.
Όταν αμέσως μετά τον Χατζιδάκι εμφανίστηκε
και ο Θεοδωράκης με τα δικά του τραγούδια, τα αγάπησα κι αυτά, όμως την πρώτη
θέση στην καρδιά μου την είχε πάντα ο Χατζιδάκις. Επί πολλές δεκαετίες.
Και ξαφνικά, πριν λίγες μέρες ανακάλυψα
έκπληκτη ότι τα τραγούδια του Θεοδωράκη ήταν ένα βήμα, ίσως και δύο, πιο πάνω από αυτά του Χατζιδάκι.
Δεν εννοώ τους παιάνες του, τα
στρατευμένα ενθουσιώδη τραγούδια του Μίκη – που και αυτά μου άρεσαν – εννοώ
εκείνα τα άλλα, τα ήσυχα, τα μελωδικά, τα λίγο μελαγχολικά που τα άκουγα κι
αυτά επί δεκαετίες και τα τραγουδούσα.
Πώς έγινε αυτή η αλλαγή μέσα μου;
Βοήθησε πολύ το You Tube,
καθώς το σκαλίζω εδώ και καιρό και βρίσκω τραγούδια που μου αρέσουν. Και όλο
και πιο πολύ άκουγα Θεοδωράκη, όχι τους παιάνες του, αλλά εκείνα τα άλλα που
αναφέρω παραπάνω. Και αν μάλιστα τραγουδούσε ο ίδιος ο Θεοδωράκης καθόμουν
εκστατική και τον άκουγα. Τι φωνή είχε αυτός ο άνθρωπος! Λες και τραγουδούσε ο
θεός.
Παρατήρησα επίσης ότι τώρα άκουγα λίγα
τραγούδια του Χατζιδάκι. Είναι όλα τους πολύ ωραία τραγούδια, καμιά αντίρρηση, αλλά
κάτι νομίζω ότι τους λείπει: η εσωτερική συγκίνηση. Με κανένα τραγούδι του
Μάνου δεν βούρκωσαν τα μάτια μου, ενώ τα αφτιά μου τα απολάμβαναν με πολλή
ευχαρίστηση.
Αντίθετα, με τα τραγούδια του Θεοδωράκη
– όχι όλα εννοείται – έτρεχαν δάκρυα από τα μάτια μου. Τα έβαζα και τα ξανάβαζα
και τα δάκρυα δεν στέρευαν.
Αναγκάστηκα να παραδεχτώ ότι ο
Θεοδωράκης μού άρεσε περισσότερο από τον Χατζιδάκι. Κι έγινα τώρα, στην
προχωρημένη ηλικία μου, Θεοδωρακική.
Ο Μάνος Χατζιδάκις έχει γράψει υπέροχα
τραγούδια, δεν το συζητώ αυτό. Είναι αυτός που είχε το θάρρος και την τόλμη να
ανοίξει νέους δρόμους στο σύγχρονο ελληνικό τραγούδι, και αυτό συνέβη, όταν ο
Θεοδωράκης βρισκόταν εκτός Ελλάδος. Δεν ξέρουμε, αν ήταν κι αυτός εδώ, ποιος θα
έκανε πρώτος την τομή.
Συνέπλευσαν και οι δύο στο δεύτερο μισό
του 20ού αιώνα, είχαν φιλία και όχι ανταγωνισμό μεταξύ τους -σε αντίθεση με το
κοινό που είχε χωριστεί στα δυο – μας έδωσαν υπέροχες μουσικές, τους αγαπούμε
και τους δυο.
Εμένα θα μου επιτρέψετε να αγαπώ λίγο
περισσότερο τον Θεοδωράκη για εκείνα τα χαμηλότονα, συγκινητικά τραγούδια του
που τα τραγούδησαν λιγότεροι και τα γνωρίζουν ακόμα πιο λίγοι.
Οι παιάνες του τραγουδήθηκαν πολύ, αλλά
δεν ήταν αυτοί που με έκαναν τώρα, σ’ αυτή την ηλικία, Θεοδωρακική.
Και μια αναγκαία συμπλήρωση:
----------------------------------------
Τον Ξαρχάκο και τα μάτια μας. Είναι ο
τρίτος μεγάλος μιας σπουδαίας τριανδρίας που άλλαξε τα μουσικά πράγματα του
τόπου μας. Τοποθετώ και τους τρεις, Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Ξαρχάκο, στο ίδιο ύψος.
Ο Σαββόπουλος ανήκει σε άλλη κατηγορία.
Υπήρξε σπουδαίος, αλλά κανείς δεν κατάφερε να τον ακολουθήσει. Ο Σαββόπουλος
είναι μοναδικός στο είδος του.
