Καθώς είμαι αγνωστικίστρια, οι
θρησκευτικές γιορτές δεν μου λένε και πολλά πράγματα.
Η Σταύρωση ωστόσο μου λέει πολλά.
Εμένα. Γιατί για τους πιστούς λέει ένα και συγκεκριμένο: Σταυρώθηκε ο Θεός που
ήρθε να σώσει την ανθρωπότητα.
Αν το πιστεύεις, είναι πράγματι
τραγικό: ο ίδιος ο Θεός ήρθε στη Γη μας, πήρε τη μορφή του ανθρώπου και μίλησε
για την αγάπη. Και πώς αντιδράσαμε εμείς; Τον σταυρώσαμε. Αυτό δείχνει τη φύση
μας, τη θηριώδη φύση μας.
Μένω σ’ αυτή την τελευταία φράση. Είναι
βέβαια τραγικό να σταυρώνεις έναν Θεό, αν πιστεύεις. Αλλά κι αν δεν πιστεύεις,
πάλι τραγικό είναι. Και εμείς που ζούμε στον χριστιανικό κόσμο έχουμε τόσο εξοικειωθεί με την εικόνα της
σταύρωσης, που πια δεν μας προκαλεί φρίκη.
Η ανθρώπινη κτηνωδία έχει εφεύρει κάθε
μορφής βασανιστήρια για να βασανίσει τα ζωντανά πλάσματα και να τα θανατώσει
μέσα σε όσο γίνεται πιο φρικτούς πόνους.
Αν ψάχναμε να βρούμε ποια και πόσα ήταν
– και είναι - αυτά τα θανατηφόρα
βασανιστήρια, θα χάναμε το μυαλό μας. Γι’ αυτό δεν θα κάνουμε εδώ καμιά σχετική
αναφορά.
Για τη σταύρωση όμως θα μιλήσουμε.
Επειδή πολύ έχουμε εξοικειωθεί με την εικόνα του σταυρωμένου Ιησού και ξεχνάμε
πόσες χιλιάδες άλλοι σταυρώθηκαν με τον ίδιο τρόπο και πόσο πόνο προκαλούσε
αυτός ο αργός θάνατος.
Ό,τι ακολουθεί το έχω αντιγράψει από τη
Wikipedia με κάποιες διορθώσεις στη διατύπωση
και πολλές παραλείψεις που δεν έκρινα τόσο σημαντικές. Να σημειώσω επίσης ότι η
σταύρωση ως τρόπος θανάτου υπάρχει και στις μέρες μας. Όσοι ενδιαφέρονται θα
βρουν πληροφορίες στη Wikipedia (crucifiction).
Η σταύρωση ήταν μια μέθοδος θανατικής
ποινής κατά την οποία ο καταδικασμένος δένεται ή καρφώνεται σε ένα μεγάλο
ξύλινο σταυρό, δοκό ή πάσσαλο και αφήνεται κρεμασμένος μέχρι τον τελικό θάνατο,
κάτι που μπορεί να διαρκέσει από λεπτά έως μέρες.
Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά ως
τιμωρία από τους Αχαιμενίδες (Περσία) , τους Καρχηδόνιους και τους Ρωμαίους
μεταξύ άλλων. Η σταύρωση έχει διατηρηθεί και χρησιμοποιείται σε ορισμένες χώρες
και στον σημερινό 21ο αιώνα.
Ο χρόνος που απαιτείται για να
επιτευχθεί ο θάνατος μπορεί να κυμαίνεται από ώρες έως ημέρες, ανάλογα με τη
μέθοδο, την υγεία του θύματος και το περιβάλλον. Εάν ένα καρφί έκοβε μια
αρτηρία, ο θάνατος μπορούσε να συμβεί μέσα σε λίγα λεπτά. Αναφέρεται ότι ορισμένοι
Ρωμαίοι σταυρωτές δωροδοκούνταν για να κόψουν μια αρτηρία, ώστε να προκληθεί
ένας γρήγορος θάνατος.
Υπάρχει επιστημονική υποστήριξη για
αρκετές πιθανές αιτίες θανάτου: καρδιακή ανεπάρκεια ή αρρυθμία, υποβολιμαίο σοκ
, οξέωση , αφυδάτωση και πνευμονική εμβολή . Ο θάνατος θα μπορούσε
να προκληθεί από οποιονδήποτε συνδυασμό αυτών των παραγόντων ή από άλλες
αιτίες, συμπεριλαμβανομένης της σήψης μετά από μόλυνση λόγω των τραυμάτων που έχουν
προκληθεί από τα καρφιά ή από το μαστίγωμα που συχνά προηγείται της σταύρωσης ή
από μαχαίρωμα από τους φρουρούς.
Στην Καρχηδόνα η σταύρωση επιβαλλόταν
σε στρατηγούς για μια μεγάλη ήττα.
Το 87 π.Χ., μετά τον Ιουδαϊκό Εμφύλιο
Πόλεμο , αναφέρεται ότι ο Αλέξανδρος Ιανναίος σταύρωσε 800 επαναστάτες στην
Ιερουσαλήμ.
Η σταύρωση στην Αρχαία Ρώμη ήταν ένα
μέσο αποτροπής για την τέλεση παρόμοιων εγκλημάτων, με τα θύματα μερικές φορές
να αφήνονται εκτεθειμένα μετά θάνατον ως προειδοποίηση. Η σταύρωση είχε ως
στόχο να προκαλέσει έναν θάνατο ιδιαίτερα αργό, επώδυνο, φρικιαστικό,
ταπεινωτικό και δημόσιο, χρησιμοποιώντας ό,τι μέσο ήταν πιο πρόσφορο για τον
σκοπό αυτό. Οι μέθοδοι σταύρωσης διέφεραν σημαντικά ανάλογα με την τοποθεσία
και την εποχή.
Μαζικές σταυρώσεις ακολούθησαν τον
Τρίτο Πόλεμο των Δούλων το 73-71 π.Χ. (την εξέγερση των σκλάβων με επικεφαλής
τον Σπάρτακο ) και άλλους ρωμαϊκούς εμφύλιους πολέμους τον 2ο και 1ο αιώνα π.Χ.
Ο Κράσσος διέταξε τη σταύρωση 6.000 οπαδών του Σπάρτακου, οι οποίοι είχαν
κυνηγηθεί και συλληφθεί μετά την ήττα των σκλάβων στη μάχη.
Ο Ιώσηπος αναφέρει ότι στην πολιορκία
που οδήγησε στην καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ.Χ., οι Ρωμαίοι στρατιώτες
σταύρωσαν Εβραίους αιχμαλώτους μπροστά στα τείχη της Ιερουσαλήμ και από θυμό
και μίσος ή και για διασκέδαση τούς κάρφωναν σε διαφορετικές θέσεις.
Ο σταυρωμένος μπορεί να ήταν δεμένος
στον σταυρό με σχοινί, αν και καρφιά και άλλα αιχμηρά αντικείμενα αναφέρονται
σε ένα απόσπασμα του Ιώσηπου.
Ενώ η σταύρωση ήταν εκτέλεση, ήταν
επίσης και ταπείνωση, καθιστώντας τον καταδικασμένο όσο το δυνατόν πιο ευάλωτο.
Αν και οι καλλιτέχνες παραδοσιακά απεικονίζουν τη μορφή σε σταυρό με ένα
ύφασμα στην οσφυϊκή χώρα ή ένα κάλυμμα
των γεννητικών οργάνων, το άτομο που σταυρωνόταν συνήθως γυμνωνόταν.
Συχνά τα πόδια του εκτελεσμένου έσπαγαν
ή θρυμματίζονταν με σιδερένιο ρόπαλο. Αυτή η πράξη επιτάχυνε τον θάνατο, αλλά
είχε επίσης ως στόχο να αποτρέψει όσους παρακολουθούσαν τη σταύρωση από το να
διαπράξουν αδικήματα.
Σύμφωνα με το ρωμαϊκό δίκαιο, αν ένας
σκλάβος σκότωνε τον ιδιοκτήτη του, όλοι οι σκλάβοι του ιδιοκτήτη θα
σταυρώνονταν ως τιμωρία.
Σταυρώνονταν τόσο οι άνδρες όσο και οι
γυναίκες. Ο Τάκιτος γράφει στα Χρονικά
του ότι όταν ο Λεύκιος Πεδάνιος Σεκούνδος δολοφονήθηκε από έναν σκλάβο, κάποιοι
στη Γερουσία προσπάθησαν να αποτρέψουν τη μαζική σταύρωση τετρακοσίων σκλάβων
του, επειδή υπήρχαν πολλές γυναίκες και παιδιά, αλλά τελικά επικράτησε η
παράδοση και όλοι εκτελέστηκαν.
Αρχικά, ο καταδικασμένος γδυνόταν και
μαστιγωνόταν. Αυτό προκαλούσε απώλεια μεγάλης ποσότητας αίματος και μια
κατάσταση σοκ.
Ο κατάδικος συνήθως έπρεπε να μεταφέρει
την οριζόντια δοκό στον τόπο εκτέλεσης, αλλά όχι απαραίτητα ολόκληρο τον
σταυρό. Κατά τη διάρκεια της πορείας θανάτου, ο κρατούμενος, πιθανώς ακόμα γυμνός μετά το μαστίγωμα, περνούσε από
τους πιο πολυσύχναστους δρόμους φέροντας έναν τίτλο - μια πινακίδα που
ανακήρυσσε το όνομα και το έγκλημα του κρατουμένου. Κατά την άφιξη στον τόπο
εκτέλεσης, ο οποίος είχε επιλεχθεί, ώστε να είναι ιδιαίτερα δημόσιος, ο
κατάδικος απογυμνωνόταν από τυχόν εναπομείναντα ρούχα και στη συνέχεια
καρφωνόταν στον σταυρό γυμνός.
Στη σταύρωση ρωμαϊκού τύπου, ο
καταδικασμένος μπορούσε να παραμείνει ζωντανός μερικές ημέρες, αλλά ο θάνατος κάποιες
φορές επιταχυνόταν από ανθρώπινη δράση.
Οι φρουροί που φρουρούσαν τη θέση
μπορούσαν να εγκαταλείψουν τον τόπο μόνο μετά τον θάνατο του θύματος και ήταν
γνωστό ότι επιτάχυναν τον θάνατο μέσω σκόπιμων καταγμάτων της κνήμης ή και της
περόνης, τραυμάτων από λόγχη στην καρδιά, αιχμηρών χτυπημάτων στο μπροστινό
μέρος του στήθους ή μιας φωτιάς με καπνό που έφτιαχναν στους πρόποδες του
σταυρού για να προκαλέσουν ασφυξία στο θύμα.
Από την άλλη πλευρά, ο σταυρωμένος
συχνά κρατούνταν σκόπιμα ζωντανός όσο το δυνατόν περισσότερο για να παρατείνουν
τα βάσανα και την ταπείνωσή του, ώστε να παρέχεται το μέγιστο αποτρεπτικό
αποτέλεσμα.
Οι Ρωμαίοι συνήθως απαγόρευαν την ταφή. Τα πτώματα των
σταυρωμένων αφήνονταν στους σταυρούς για να αποσυντεθούν και να φαγωθούν από τα
ζώα.
Η σταύρωση ως τρόπος θανάτου
απαγορεύτηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο – υποθέτω για θρησκευτικούς λόγους, ώστε
να αναδειχθεί η σταύρωση του Ιησού ως μοναδικό τραγικό γεγονός, εφόσον άλλες
βασανιστικές ποινές θανάτου συνεχίστηκαν κανονικά.
Σταύρωση υπήρξε και στο Ισλάμ, το
Κοράνι την αναφέρει σε έξι αποσπάσματα.
Επίσης στην Ιαπωνία (τελευταίο κρούσμα
στο Β΄ ΠΠ, όταν σταύρωσαν έναν Αυστραλό αιχμάλωτο πολέμου).
Στη Βιρμανία.
Στην Ευρώπη κατά τον Β΄ΠΠ, όταν
Σοβιετικοί σταύρωσαν αμάχους από τον γερμανικό πληθυσμό της Ανατολικής Πρωσίας.
Στη Ρουμανία το 2005 σταύρωσαν μια
μοναχή που έπασχε από σχιζοφρένεια πιστεύοντας ότι είχε καταληφθεί από τον
διάβολο.
Στη Σαουδική Αραβία η σταύρωση ισχύει
μέχρι σήμερα αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις.
Οι Τζιχαντιστές επίσης σταύρωσαν
αιχμαλώτους τους.
Άλλα σύγχρονα κρούσματα σταύρωσης
υπήρξαν: ένα στην Ουκρανία και ένα στις ΗΠΑ.
